Nadanie ulicy w Żelechowie imienia Mariana Euzebiusza Buksińskiego

Z inicjatywą upamiętnienia jego pamięci wystąpił absolwent Technikum Geologicznego z lat 70. XX w. Tadeusz Mucha. Inicjatywę wsparli Burmistrz Żelechowa Krystyna Wieczorkiewicz i Przewodniczący Rady Miejskiej Michał Bogusz, którzy wspólnie z byłym dyrektorem Zespołu Szkół Ponadpodstawowych im. Ignacego Wyssogoty Zakrzewskiego w Żelechowie Grzegorzem Szymczakiem organizują okolicznościową wystawę w holu Urzędu Miejskiego. Wystawa będzie otwarta w drugim tygodniu maja.

Wsparcie rodziny i kontekst jubileuszy

Przygotowanie wystawy i uroczystości nadania imienia ulicy było możliwe dzięki pomocy córki dyr. Buksińskiego Marii Mróz, która wraz ze swoim mężem Tadeuszem wypożyczyła wiele cennych fotografii, dokumentów, pamiątek oraz obrazów i rzeźb ojca. Uroczystości te wpisują się w planowane obchody jubileuszów Zespołu Szkół Ponadpodstawowych im. Ignacego Wyssogoty Zakrzewskiego w Żelechowie – 85-lecie powstania szkoły oraz 65-lecie istnienia Technikum Geodezyjnego. 30 maja zaplanowano o godz. 12.00 odsłonięcie tablicy z nazwą ulicy oraz o godzinie 13.00 Mszę Św. w intencji dyr. Mariana Buksińskiego.

Marian Euzebiusz Buksiński urodził się 14 sierpnia 1912 roku w Żelechowie. Jego rodzicami byli stolarz Ignacy Buksiński i Jadwiga z Gronkiewiczów. Dziadkiem ze strony mamy był wielce zasłużony dla straży żelechowskiej – Antoni Gronkiewicz. Marian był najstarszy z czworga rodzeństwa. W Żelechowie ukończył 7-klasową Szkołę Powszechną, a w 1933 roku Męskie Seminarium Nauczycielskie w Siedlcach. Pierwszą pracę podjął w Szkole Powszechnej w Nałęczowie. W 1935 roku został powołany do służby wojskowej i ukończył Szkołę Podchorążych w Krakowie. Po zwolnieniu z wojska kontynuował pracę jako nauczyciel w Nałęczowie. 

Rodzina i wojenne losy

W 1936 roku wziął ślub z Heleną Truchlińską, córką Jana i Anny Piątkiewicz. W sierpniu 1939 roku rodzi im się córka Maria. Jeszcze w tym samym miesiącu został zmobilizowany do wojska i wziął udział w kampanii wrześniowej. Pod koniec września dostał się do niewoli niemieckiej, skąd po dwóch tygodniach udało mu się uciec z grupą kolegów. Wrócił do Żelechowa i wkrótce wstąpił w szeregi Armii Krajowej. Działał tam w stopniu porucznika. Brał też udział w tajnym nauczaniu organizowanym na terenie miasta.

W 1941 roku był jednym z inicjatorów powstania Powiatowej Szkoły Ślusarsko-Mechanicznej. Szkoła ta chroniła miejscową młodzież przed wywózkami na roboty do Niemiec. 

W 1944 roku Marian Buksiński został ponownie powołany do wojska. Wcielony do 6. Dywizji Piechoty I Armii Ludowego Wojska Polskiego brał udział jako Szef Służby Topograficznej w walkach o Wał Pomorski, wyzwoleniu Kołobrzegu i zdobyciu Berlina. Po zakończeniu wojny wrócił w 1945 roku do Żelechowa. 

Odbudowa szkolnictwa po wojnie

W październiku 1945 został nauczycielem Państwowego Gimnazjum Mechanicznego – szkoły, która powstała na bazie Szkoły Ślusarsko-Mechanicznej. Wkrótce 1 marca 1946 roku został dyrektorem Gimnazjum Mechanicznego. Szkoła ta miała bardzo trudne warunki lokalowe. Poprawa nastąpiła dopiero w 1947 roku, kiedy to dzięki staraniom dyr. Buksińskiego szkoła otrzymała na własność obiekt o powierzchni 8 hektarów, z parkiem, pałacem i budynkiem gospodarczym, położoną obok oborą z rozparcelowanego majątku ziemskiego. Przydzielone dziedzictwo było w kompletnej ruinie. Pałac zionął pustką okien, brakiem drzwi i podłóg. W jego części zamieszkałej dawniej przez służbę folwarczną trzymano słomę i hodowano świnie. Wkrótce przystąpiono do adaptacji obory dworskiej na warsztaty szkolne, a następnie przystosowano pałacowe komnaty na sale lekcyjne oraz pomieszczenia budynku gospodarczego na potrzeby internatu. Dwa lata później Gimnazjum Mechaniczne weszło na stałe do uzyskanego obiektu.

W latach 1948-1953 dyr. Buksiński odbywał stacjonarne studia wyższe na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego w specjalności biologia i nauka o ziemi, uzyskując tytuł magistra. Jednocześnie kierował kolejnymi szkołami zawodowymi: Liceum Mechanicznym I st. (1948-1952), Technikum Mechanicznym (1950-1954), Zasadniczą Szkołą Metalową (1951-1955), Zasadniczą Szkołą Mechanizacji Rolnictwa (1955-1960), Szkołą Przysposobienia Rolniczego (1957-1968), Zasadniczą Szkołą Zawodową (1960-1965) oraz Zasadniczą Szkołą Rolniczą (1967-1974). 

Fundamenty szkolnictwa zawodowego

Te wszystkie lata stanowiły niezwykle ważny okres w historii szkoły zawodowej. Pod kierunkiem dyr. Buksińskiego tworzyły się podstawy rozwoju całego szkolnictwa zawodowego. To w tym okresie rozwijała się baza lokalowa szkoły i powiększano zasoby pomocy dydaktycznych. To wtedy tworzyła się zaangażowana i poświęcająca się dla dobra młodzieży - kadra pedagogiczna i administracyjna szkoły.

Przełomowym rokiem w historii szkoły był 1961. To wówczas z inicjatywy dyr. Buksińskiego powstała nowa szkoła - Technikum Geodezyjne. Wkrótce dzięki staraniom dyr. Buksińskiego szkoła ta osiągnęła bardzo wysoki poziom nauczania. Wielokrotnie zajmowała czołowe miejsca w Olimpiadach Wiedzy Geodezyjnej i Kartograficznej. Była to chluba dyr. Buksińskiego, ale również chluba całego Żelechowa. Marian Buksiński pełnił funkcję dyrektora Technikum Geodezyjnego do 1974 roku. Patrząc z perspektywy 65 lat na rozwój i znaczenie Technikum Geodezyjnego, można śmiało stwierdzić, że stało się ono najbardziej rozpoznawalną w Polsce marką Żelechowa. 

Kolejnym niezaprzeczalnym osiągnięciem dyr. Buksińskiego było oddanie do użytku w 1973 roku nowego budynku szkoły przy ówczesnej ul. Świerczewskiego, obecnie Piłsudskiego. Nowa siedziba diametralnie różniła się od poprzednich. Posiadała duże, funkcjonalne sale lekcyjne rozlokowane na trzech kondygnacjach. Do dyspozycji młodzieży oddano też salę gimnastyczną i boisko sportowe. W tym okresie naukę w Technikum Geodezyjnym pobierało ponad 350 uczniów.

Emerytura i dorobek życia

Dyrektor Buksiński już rok później w 1974 przeszedł na zasłużoną emeryturę, prowadził jeszcze kilkanaście lat w części etatu zajęcia z geografii i rysunku technicznego. Z jego dokumentów pracowniczych wynika, że przepracował on w swoim życiu blisko 50 lat!

Zmarł 16 września 1991 roku i został pochowany na cmentarzu żelechowskim. 

Marian Euzebiusz Buksiński przez całe swoje dorosłe życie wykazywał się patriotyzmem, niezwykłymi zdolnościami organizatorskimi oraz wyjątkowym darem pedagogicznym. Za swoje dokonania wojenne otrzymał m.in. Medal za Udział w Wojnie 1939, Medal brązowy i srebrny – Zasłużony na Polu Chwały, Medal za Udział w Walkach o Berlin, Medal Virtuti Militari. Za owocną pracę organizatorską 
i pedagogiczną został uhonorowany m.in. Nagrodą Ministra Oświaty, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Odznaką Za Zasługi w Dziedzinie Geodezji i Kartografii, Medalem KEN, Odznaką ZNP za Tajne Nauczanie.

Nie sposób na koniec nie wspomnieć o życiowej pasji dyr. Buksińskiego, czyli malarstwie 
i rzeźbiarstwie. Był on obdarzony niezwykłym talentem artystycznym. Jego wspaniałe obrazy i rzeźby zdobią do dnia dzisiejszego nie tylko mury naszej szkoły, ale również wnętrza kościołów, instytucji i domów prywatnych. 

Planowane uroczystości, na które zapraszają Burmistrz Żelechowa Krystyna Wieczorkiewicz oraz Przewodniczący Rady Miejskiej Michał Bogusz, będą ukoronowaniem starań o godne upamiętnienie wielce zasłużonej dla Żelechowa postaci Mariana Euzebiusza Buksińskiego.

mat. pras.