Dworzec autobusowy w Garwolinie powstał jako jedna z ważniejszych inwestycji realizowanych w mieście i regionie w drugiej połowie lat 60. XX wieku. Plany budowy kompleksu pojawiły się już w połowie tej dekady. Pozwolenie na budowę wydano w 1968 roku, a obiekt oddano do użytku w 1970 roku.
Budynek powstał według typowego projektu, jednak jego wnętrze i elewację wzbogacono o indywidualnie zaprojektowane elementy dekoracyjne. Wśród nich znalazły się dwie mozaiki, wykonane na przełomie 1969 i 1970 roku. To właśnie one zostały objęte ochroną konserwatorską.
Jak podaje Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, „dekoracje wpisują się w popularny w latach 60. i 70. XX w. nurt estetyzacji przestrzeni publicznych – dziś stanowią cenne źródło wiedzy o kulturze materialnej PRL-u i dbałości o walory artystyczne nawet tak utylitarnych obiektów jak dworzec autobusowy”.
Pierwsza z wpisanych do rejestru mozaik ma 2,4 na 4,3 metra. To abstrakcyjna kompozycja złożona z pięciu poziomych, gradientowych pasów w chłodnych odcieniach szarości i błękitu. W jej centralnej części znajduje się uproszczony motyw róży wiatrów, wykonany z białych i złotych tesser.
Kompozycja ma również znaczenie dla wyglądu budynku po zmroku. Oświetlone wnętrze dworca jest widoczne z zewnątrz niczym wielka gablota wystawowa, a mozaika dodatkowo podkreśla architekturę obiektu.
Druga kompozycja jest znacznie węższa – ma około 1 metra wysokości i 5,94 metra długości. To nieprzedstawieniowy, dynamiczny fryz w odcieniach szarości, biegnący pod linią okienek biletowych. Jego forma nadaje wnętrzu lekkości i wrażenia ruchu.
Autor mozaik pozostaje nieznany. Jak wynika z informacji konserwatorskiej, zastosowana technika, kolorystyka oraz wykorzystane materiały – między innymi tessery ceramiczne i szklane, częściowo metalizowane – mogą mieć związek z twórczością Zbigniewa Brodowskiego lub Krystyny Pniakowskiej. Oboje artyści realizowali w tym okresie liczne mozaiki na zlecenie instytucji państwowych.
Wpisanie kompozycji do rejestru zabytków oznacza objęcie ich ochroną konserwatorską. Jednocześnie zwraca uwagę na artystyczną wartość elementów, które przez lata mogły być postrzegane przede wszystkim jako część codziennej, użytkowej przestrzeni dworca.
Napisz komentarz
Komentarze