Do czego służą kontrłaty na dachu?
Kontrłaty dociskają membranę dachową do krokwi i tworzą pod pokryciem szczelinę, którą przepływa powietrze. Montuje się je wzdłuż krokwi, od okapu do kalenicy, a dopiero na nich układa się poprzeczne łaty pod dachówkę lub blachodachówkę. Dzięki tej przestrzeni wilgoć, która przeniknie przez membranę albo skropli się pod pokryciem, odparowuje i uchodzi na zewnątrz w okolicy kalenicy. Bez kontrłat membrana leżałaby bezpośrednio pod łatami, a woda spływająca po niej zatrzymywałaby się na każdej poprzecznej listwie.
Swobodne odprowadzanie wody ma duże znaczenie dla trwałości więźby. Woda zatrzymana na łatach wnika w drewno, które zaczyna gnić, a w miejscach przebicia gwoździami membrana traci szczelność. Kontrłaty unoszą łaty nad membranę, dzięki czemu skropliny i woda opadowa spływają bez przeszkód aż do rynny. Z tego powodu wymiary kontrłat dobiera się przede wszystkim pod kątem wentylacji, a dopiero w drugiej kolejności pod kątem wytrzymałości.
Jakie są standardowe wymiary kontrłat?
Najczęściej stosowane kontrłaty mają przekrój 25 × 50 mm, 32 × 50 mm, 38 × 50 mm albo 40 × 60 mm. Pierwsza wartość oznacza grubość, czyli wysokość listwy nad membraną, a druga szerokość, którą listwa przylega do krokwi. Przekrój 25 × 50 mm wystarcza na prostych dachach o dużym nachyleniu i krótkich połaciach. Na większości domów jednorodzinnych wykonawcy wybierają jednak grubsze listwy, 32 lub 38 mm, bo zapewniają szerszą szczelinę wentylacyjną bez dużego wzrostu kosztów.
Długość kontrłat nie ma dużego znaczenia konstrukcyjnego, ponieważ kolejne odcinki łączy się na krokwi na styk. W składach drewna dostępne są listwy o długości od około 3 do 6 m, a dłuższe elementy ograniczają liczbę połączeń na połaci. Styk dwóch odcinków wypada zawsze na krokwi, nigdy w powietrzu, żeby każdy fragment listwy był przybity na całej długości. Do zamówienia warto doliczyć kilka procent zapasu, ponieważ część odcinków trzeba dociąć na okapie i pod kalenicą.
Od czego zależy grubość kontrłaty?
Grubość kontrłaty zależy głównie od kąta nachylenia dachu i długości połaci. Im łagodniejszy spadek i dłuższa droga od okapu do kalenicy, tym wolniej przepływa powietrze, więc szczelina musi być wyższa. Na stromych dachach o krótkich połaciach wystarcza listwa o grubości 25–32 mm. Dach o kącie poniżej około 20 stopni albo z połacią dłuższą niż 10 m wymaga kontrłat o grubości 40–50 mm.
Na grubość wpływa także rodzaj pokrycia i kształt dachu. Blachodachówka i blacha trapezowa nagrzewają się i wychładzają szybciej niż dachówka ceramiczna, więc pod nimi łatwiej o skropliny, a wyższa szczelina szybciej je odprowadza. Na dachach z lukarnami, koszami i oknami połaciowymi powietrze musi omijać kolejne przeszkody, dlatego i tu grubsza kontrłata poprawia wentylację. Jeśli projekt budowlany podaje wysokość szczeliny wentylacyjnej, grubość kontrłat dobiera się dokładnie do tej wartości.
Jaka szerokość kontrłaty pasuje do krokwi?
Szerokość kontrłaty powinna wynosić 50–60 mm i nie przekraczać szerokości krokwi. Listwa szersza od krokwi wystaje poza jej krawędź, a membrana w tym miejscu nie ma podparcia i może się przetrzeć. Węższa kontrłata, poniżej 40 mm, łatwo pęka podczas wbijania gwoździ, zwłaszcza blisko końca odcinka. Szerokość 50 mm pasuje do większości krokwi o przekroju 8 × 16 cm i szerszych.
Szerokość ma też wpływ na montaż łat. Łata opiera się na kontrłacie tylko na odcinku równym jej szerokości, więc zbyt wąska listwa zostawia mało miejsca na gwóźdź łączący oba elementy. Pod ciężką dachówką ceramiczną lub betonową lepiej sprawdzają się kontrłaty o szerokości 50 lub 60 mm, które stabilniej przenoszą obciążenie z łat na krokwie. Pod lekką blachodachówką wystarczy węższa listwa, o ile gwóźdź mieści się w niej z bezpiecznym zapasem od krawędzi.
Jakie drewno wybrać na kontrłaty?
Na kontrłaty wybiera się drewno iglaste, najczęściej sosnę lub świerk, o wilgotności nieprzekraczającej około 18–20%. Mokre drewno kurczy się po montażu, przez co listwy wypaczają się, a gwoździe tracą docisk. Wszystkie odcinki muszą mieć jednakową grubość, ponieważ różnice kilku milimetrów przenoszą się na łaty i pokrycie, a płaszczyzna dachu wychodzi nierówna. Drewno powinno też być proste, bez dużych sęków i pęknięć, bo w tych miejscach listwa łamie się podczas wbijania gwoździ.
Kontrłaty pracują w strefie, w której regularnie pojawia się wilgoć, dlatego drewno musi być zaimpregnowane przeciw grzybom i owadom. Najtrwalsza jest impregnacja ciśnieniowa, która wprowadza środek ochronny głęboko w strukturę drewna, a nie tylko na jego powierzchnię. Impregnowane kontrłaty w typowych przekrojach można zamówić w składzie drewna, takim jak https://sklad-drzewny.com/, i od razu dobrać grubość oraz długość listew do projektu dachu. Po docięciu na budowie końce listew warto dodatkowo pokryć impregnatem, ponieważ w miejscu cięcia odsłania się drewno bez fabrycznej ochrony.
Jak montować kontrłaty, żeby szczelina wentylacyjna działała prawidłowo?
Kontrłaty przybija się do krokwi ocynkowanymi gwoździami co 30–40 cm, przez membranę i wzdłuż osi krokwi. Gwóźdź powinien być co najmniej dwa i pół raza dłuższy od grubości kontrłaty, żeby wszedł w krokiew na odpowiednią głębokość. Pod listwą warto przykleić taśmę uszczelniającą, która zamyka otwory po gwoździach i chroni membranę przed przeciekiem. Listwy układa się od okapu w górę, pilnując, by ich górne powierzchnie leżały w jednej płaszczyźnie.
Szczelina wentylacyjna działa tylko wtedy, gdy powietrze ma wlot i wylot. Na okapie zostawia się otwór wlotowy osłonięty kratką lub grzebieniem chroniącym przed ptakami i owadami, a pod gąsiorami wylot w strefie kalenicy. Nawet dobrze dobrana grubość kontrłat nic nie zmieni, jeśli któryś z tych otworów zostanie zasłonięty uszczelnieniem albo obróbką blacharską. Prawidłowa wentylacja wydłuża trwałość łat, krokwi i ocieplenia, dlatego wymiary kontrłat warto ustalić jeszcze przed zamówieniem drewna, a nie dopiero na dachu.
Tekst płatny
Napisz komentarz
Komentarze