Bóle i zawroty głowy pochodzenia odkręgosłupowego. Jak diagnozować patologie odcinka szyjnego?

Czym jest szyjnopochodny ból głowy?

Szyjnopochodny ból głowy jest bólami wtórnymi, co oznacza, że wywołuje go proces chorobowy zlokalizowany w obrębie struktur anatomicznych szyi i podstawy czaszki. Do najczęstszych przyczyn zalicza się zmiany zwyrodnieniowe stawów międzywyrostkowych (C1–C3), dyskopatię szyjną, wzmożone napięcie mięśni przykręgosłupowych i podpotylicznych oraz uciski na nerwy potyliczne.

Zjawisko to wynika ze zbieżności włókien czuciowych górnych nerwów rdzeniowych szyjnych oraz nerwu trójdzielnego w rdzeniowym jądrze nerwu trójdzielnego. W konsekwencji mózg interpretuje bodźce bólowe pochodzące z szyi jako ból zlokalizowany w okolicy potylicznej, skroniowej lub oczodołowej.

Jakie są charakterystyczne cechy bólów i zawrotów głowy z szyi?

Ból szyjnopochodny różni się od migreny czy napięciowego bólu głowy kilkoma swoistymi cechami:

• Zazwyczaj ma charakter jednostronny i rozpoczyna się w okolicy potylicznej, promieniując w stronę skroni, czoła lub gałki ocznej.

• Ból narasta lub prowokowany jest przez konkretne ruchy głową bądź długotrwałe przebywanie w jednej pozycji (np. praca przy komputerze).

• Towarzyszy mu sztywność karku oraz ograniczenie ruchomości szyi.

• Może współwystępować z dolegliwościami określanymi jako „zawroty głowy pochodzenia szyjnego” – pacjenci opisują je nie jako wirowanie otoczenia, lecz jako uczucie niepewności chodu, pływania lub niestabilności.

Należy pamiętać, że rozpoznanie bólu szyjnopochodny wymaga wcześniejszego wykluczenia groźnych przyczyn naczyniowych lub neurologicznych przez lekarza specjalistę.

[obraz_1]

Jakie zmiany w odcinku szyjnym wywołują objawy?

Struktura, jaką jest kręgosłup szyjny, cechuje się dużą ruchomością oraz delikatną budową anatomiczną. Do rozwoju dolegliwości odkręgosłupowych przyczyniają się:

1. Zmiany dyskopatyczne: przepuklina krążka międzykręgowego powodująca radikulopatię szyjną i ucisk korzeni nerwowych.

2. Zmiany zwyrodnieniowe stawów międzywyrostkowych: prowadzące do powstawania osteofitów i lokalnego stanu zapalnego.

3. Przeciążenia mięśniowo-powięziowe: wynikające z nieergonomicznej postawy ciała (tzw. zespół głowy wysuniętej do przodu).

W rzadkich przypadkach duże osteofity lub zaawansowana stenoza mogą wpływać na przepływ w tętnicach kręgowych, co wymaga szczegółowej diagnostyki naczyniowej i neurologicznej.

Jak przebiega diagnostyka i leczenie odcinka szyjnego?

Diagnostyka rozpoczyna się od badania neurologicznego i ortopedycznego. Lekarz ocenia zakres ruchomości szyi, obecność punktów spustowych w mięśniach oraz bada stan nerwów czaszkowych i obwodowych.

W diagnostyce obrazowej wykorzystuje się:

• RTG kręgosłupa szyjnego: do oceny krzywizn (np. zniesienia lordozy szyjnej) i obecności zmian zwyrodnieniowych.

• Rezonans magnetyczny (MRI): kluczowe badanie pozwalające dokładnie ocenić krążki międzykręgowe, kanał kręgowy oraz rezerwę objętościową dla rdzenia kręgowego.

Leczenie bólów szyjnopochodnych opiera się przede wszystkim na postępowaniu zachowawczym. Obejmuje ono ukierunkowaną fizjoterapię (terapię manualną, ćwiczenia wzmacniające i rozciągające mięśnie głębokie szyi), edukację w zakresie ergonomii pracy oraz farmakoterapię objawową. W opornych przypadkach rozważa się procedury z zakresu medycyny bólu (np. blokady diagnostyczno-terapeutyczne stawów międzywyrostkowych) lub leczenie neurochirurgiczne przy ewidentnych wskazaniach anatomicznych.

Każdy epizod nowego, silnego lub nietypowego bólu głowy wymaga konsultacji lekarskiej w celu wykluczenia ostrych stanów zagrożenia zdrowia.

Źródła:

1. International Headache Society (IHS) – The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3), 2018.

2. Journal of Manual & Manipulative Therapy – Cervicogenic headache: a review of diagnostic and treatment strategies, 2005.

Materiał zewnętrzny