Odrzucenie spadku przez małoletniego

Z punktu widzenia spadkobrania, osoba która odrzuciła spadek traktowana jest tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku. W konsekwencji, na jej miejsce wchodzą dalsi spadkobiercy. Sytuacja jest klarowna jeżeli nie ma dalszych spadkobierców lub są oni pełnoletni, ponieważ od momentu, w którym dalsi spadkobiercy dowiedzieli się o odrzuceniu spadku przez pierwotnego spadkobiercę, otwiera się dla nich 6 miesięczny termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przed sądem, bądź przed notariuszem. 

Nieco trudniej sprawa wygląda gdy dalszymi spadkobiercami są niepełnoletnie dzieci osoby odrzucającej spadek. Co prawda w 2023 r. wprowadzono nowelizację m.in. kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która wprowadziła art. 101 § 4, umożliwiający odrzucenie spadku w imieniu małoletniego, w sytuacji gdy spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki:

1. małoletni jest powołany do dziedziczenia w wyniku uprzedniego odrzucenia spadku przez rodzica;

2. spadek odrzucają również pozostałe dzieci rodziców dziecka;

3. odrzucenia spadku w imieniu małoletniego dokonuje rodzic za zgodą drugiego rodzica lub oboje rodzice wspólnie;

4. oboje rodzice posiadają władzę rodzicielską w zakresie odrzucenia spadku w imieniu małoletniego,

jednak w każdym innym przypadku należy najpierw uzyskać zgodę sądu opiekuńczego. 

Należy wówczas złożyć do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, wniosek o wyrażenie przez ten sąd zgody na taką czynność. Wniosek taki podlega opłacie w wysokości 100 zł za każde z dzieci. Do wniosku należy załączyć odpis skrócony aktu urodzenia małoletniego, dokument potwierdzający odrzucenie spadku przez rodzica oraz akt zgonu zmarłego. Trzeba również wykazać, najlepiej dokumentem, np. w postaci korespondencji dotyczącej zadłużenia spadkodawcy, przyczynę odrzucenia spadku. Należy bowiem pamiętać, że sąd wyrazi zgodę na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego tylko wtedy, gdy przemawia za tym jego dobro. Najczęstszą podstawą takich wniosków jest właśnie zadłużenie spadkodawcy, w wyniku którego w skład masy spadkowej wchodzą istotne długi, które spowodowałyby, że małoletni wchodziłby w dorosłe życie z zadłużeniem. Co bardzo ważne, wniosek do sądu należy złożyć w terminie 6 miesięcy od daty odrzucenia spadku przez rodzica, ponieważ prowadzi to do zawieszenia biegu tego terminu dla małoletniego. Jeżeli więc sąd wyda postanowienie wyrażające zgodę na taką czynność już po upływie tych 6 miesięcy, to rodzic składający w imieniu małoletniego oświadczenie o odrzuceniu spadku niezwłocznie po uzyskaniu takiego postanowienia, czyni to skutecznie w terminie.

Po uzyskaniu w sądzie postanowienia obejmującego zgodę na taką czynność, rodzic może złożyć w imieniu małoletniego oświadczenie o odrzuceniu spadku zarówno przed sądem, jak i przed notariuszem. W oby przypadkach złożenie oświadczenia musi zostać poprzedzone przedstawieniem uzyskanego postanowienia sądu opiekuńczego.

Damian Paduch

Autor tekstu jest prawnikiem z 11 letnim doświadczeniem, od 8 lat wykonującym zawód adwokata. Od początku swojej praktyki współpracuje z warszawskimi kancelariami adwokackimi oraz prowadzi indywidualną kancelarię adwokacką. Od 2023 r. prowadzi również filię kancelarii w Garwolinie. Specjalizuje się w prawie cywilnym, w tym również w sporach z bankami i instytucjami finansowymi, a także w prawie rodzinnym i gospodarczym. Reprezentuje swoich klientów także w sprawach karnych oraz z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

Zapraszamy do lektury nowego cyklu "Masz prawo wiedzieć!", w którym doświadczony prawnik w przystępny sposób odpowiada na najczęściej pojawiające się pytania prawne. Chcemy, aby treści te jak najlepiej odpowiadały na Wasze realne potrzeby, dlatego zachęcamy do przesyłania własnych tematów, które chcielibyście, aby zostały omówione w kolejnych artykułach. Masz pytanie o prawo pracy, kwestie spadkowe, czy sprawy rodzinne? Napisz do nas na [email protected], a postaramy się, by to właśnie Twój temat pojawił się w najbliższej publikacji. Czekamy na Wasze sugestie!