Czy warto przyjmować spadek?

Co można wówczas zrobić? 

Ustawodawca przewidział możliwość ustalenia masy spadkowej. Mowa tutaj o spisie inwentarza. W skrócie, taki spis obejmuje zarówno aktywa (ruchomości, nieruchomości itp.) jak i pasywa (długi), które zmarły pozostawił po sobie. Wykonuje go komornik właściwy ze względu na ostatnie miejsce zwykłego pobytu zmarłego. Jeżeli takim miejscem dla zmarłego była miejscowość leżąca w obrębie właściwości miejscowej Sądu Rejonowego w Garwolinie, komornikiem właściwym będzie któryś z komorników działających przy tym sądzie. Analogicznie, jeżeli ostatnim miejscem zwykłego pobytu zmarłego był np. Otwock, to tamtejszy komornik będzie właściwym do sporządzenia spisu inwentarza. 

A jak uzyskać taki dokument?

Przepisy kodeksu postępowania cywilnego przewidują dwa sposoby. Pierwszy wynika z treści art. 637 k.p.c. i jest to złożenie wniosku o sporządzenie spisu inwentarza do sądu. W takim wypadku należy uprawdopodobnić, że jest się spadkobiercą. Jeżeli z wnioskiem występuje spadkobierca, sąd w zdecydowanej większości przypadków wyda postanowienie na posiedzeniu niejawnym, a więc bez udziału wnioskodawcy. W przypadku uwzględnienia wniosku sąd niezwłocznie publikuje w budynku sądu ogłoszenie o wydaniu takiego postanowienia, co ma na celu umożliwienie udziału w tej procedurze wszystkim zainteresowanym. Po uprawomocnieniu się takiego postanowienia (a więc po upływie terminu do złożenia zażalenia przez uprawnione osoby lub po oddaleniu takiego zażalenia przez sąd drugiej instancji) spadkobierca występuje z wnioskiem do właściwego komornika.

Drugi sposób, to zwrócenie się z takim wnioskiem bezpośrednio do właściwego komornika, na co pozwala art. 637¹ k.p.c. Wówczas komornik niezwłocznie rozpoczyna sporządzanie spisu inwentarza, informując jednocześnie właściwy sąd o fakcie złożenia u niego takiego wniosku. W tym przypadku sąd również wyda postanowienie w przedmiocie tego wniosku, więc trzeba mieć na uwadze, że w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia sądu, nawet jeżeli komornik zdąży sporządzić spis inwentarza, to dokument taki będzie miał jedynie walor wykazu inwentarza, a więc dokumentu służącego jedynie do ustalenia granicy odpowiedzialności spadkobiercy za długi.

Procedura sporządzania spisu inwentarza jest czasochłonna i wymaga od komornika ustalenia poprzez dostępne mu narzędzia wszelkich aktywów i pasywów zmarłego, które podlegają dziedziczeniu. Ponadto komornik dokonuje wyceny składników masy spadkowej, co również wpływa na długość tej procedury. Gotowy spis inwentarza pozwala jednak na świadomą decyzję w zakresie przyjęcia lub odrzucenia spadku, ponieważ pozwala na ustalenie co wchodzi w skład spadku po zmarłym, czy dziedziczeniu podlegają długi, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości oraz ile warte są dziedziczone ruchomości i nieruchomości. 

Jaki jest koszt sporządzenia spisu inwentarza? 

Złożenie wniosku w sądzie wiąże się z opłatą sądową w wysokości 100 zł. Dodatkowo, składając wniosek o sporządzenie spisu u komornika należy iścić opłatę  w wysokości 400 zł.

Znając skład masy spadkowej należy podjąć dalsze działania, o których mowa będzie w kolejnym artykule.

Damian Paduch

Autor tekstu jest prawnikiem z 11 letnim doświadczeniem, od 8 lat wykonującym zawód adwokata. Od początku swojej praktyki współpracuje z warszawskimi kancelariami adwokackimi oraz prowadzi indywidualną kancelarię adwokacką. Od 2023 r. prowadzi również filię kancelarii w Garwolinie. Specjalizuje się w prawie cywilnym, w tym również w sporach z bankami i instytucjami finansowymi, a także w prawie rodzinnym i gospodarczym. Reprezentuje swoich klientów także w sprawach karnych oraz z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

Zapraszamy do lektury nowego cyklu "Masz prawo wiedzieć!", w którym doświadczony prawnik w przystępny sposób odpowiada na najczęściej pojawiające się pytania prawne. Chcemy, aby treści te jak najlepiej odpowiadały na Wasze realne potrzeby, dlatego zachęcamy do przesyłania własnych tematów, które chcielibyście, aby zostały omówione w kolejnych artykułach. Masz pytanie o prawo pracy, kwestie spadkowe, czy sprawy rodzinne? Napisz do nas na [email protected], a postaramy się, by to właśnie Twój temat pojawił się w najbliższej publikacji. Czekamy na Wasze sugestie!